Đề tự luận: mỗi câu có đáp án tham khảo của đề gốc để bạn tự đối chiếu bài làm (không tính điểm).
NGHE TIẾNG GIÃ GẠO
(Trích Nhật kí trong tù, Hồ Chí Minh)
Gạo đem vào giã bao đau đớn,
Gạo giã xong rồi, trắng tựa bông
Sống ở trên đời người cũng vậy,
Gian nan rèn luyện mới thành công.
Lời giải của đề gốc để bạn tự đối chiếu; câu tự luận không tính điểm.
- Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật.
- Phép đối: câu 1, 2, 4.Lời giải của đề gốc để bạn tự đối chiếu; câu tự luận không tính điểm.
Lời giải của đề gốc để bạn tự đối chiếu; câu tự luận không tính điểm.
Em hãy tìm một số câu thơ, tục ngữ; những câu nói nổi tiếng có nội dung tương tự như nội dung của bài thơ Nghe tiếng giã gạo của nhà thơ Hồ Chí Minh? Hãy giải thích ý nghĩa của một câu tục ngữ hoặc một câu thơ mà em tâm đắc.
Lời giải của đề gốc để bạn tự đối chiếu; câu tự luận không tính điểm.
- Ví dụ:
+ Câu tục ngữ: “Có chí thì nên”
+ Câu tục ngữ “Lửa thử vàng, gian nan thử sức”.
+ “Không có việc gì khó
Chỉ sợ lòng không bền
Đào núi và lấp biển
Quyết chí ắt làm nên”
(Trích “Một số lời dạy và mẩu chuyện về tấm gương đạo đức của Chủ tịch Hồ Chí Minh” – NXB Chính trị Quốc gia)
+ “Lòng quyết tâm vô hình có thể tựu thành hầu như mọi thứ, và trong nó chính là sự khác biệt giữa vĩ nhân và kẻ tầm thường.” (Benjamin Franklin)
+ “Tôi tin rằng cuộc sống là một chuyến hành trình, thường khó khăn và đôi khi tàn nhẫn không ngờ, nhưng chúng ta đều được chuẩn bị tốt cho nó nếu ta biểt nắm lấy tài năng của bản thân và cho phép chúng nảy nở.” (Les Brown)
- Lựa chọn một câu để giải thích nội dung, ý nghĩa.
+ Câu tục ngữ “Lửa thử vàng, gian nan thử sức”. Chỉ có lửa nóng mới thử được vàng quý. Chỉ có khó khăn thử thách mới biết sức mạnh của một người kéo dài được bao lâu. Khi con người vượt qua khó khăn, thử thách thì lòng tự trọng của họ được nâng cao một cách bền vững. Những khó khăn, trở ngại của cuộc đời giúp con người rèn luyện, hoàn thiện và củng cố những phẩm chất quý báu của mình.
+ Câu tục ngữ “Có chí thì nên”: Khó khăn là điều kiện thử thách và rèn luyện mới biết con người có nghị lực, tài năng của con người.Lời giải của đề gốc để bạn tự đối chiếu; câu tự luận không tính điểm.
- Bài học về lòng kiên trì, sự quyết tâm vượt qua những khó khăn, trở ngại trong học tập cũng như trong rèn luyện, trong cuộc sống để vươn đến thành công.
- Bài học về ý chí, nghị lực vượt khó để vươn đến thành công, khẳng định giá trị của bản thân.
- Bài học về không nản lòng, sờn chí trước những khó khăn trong học tập, trong rèn luyện mà cần phải kiên trì, nhẫn nại, có lòng quyết tâm tìm mọi cách để vượt qua khó khăn, đạt được mục tiêu mà mình đã đề ra.Lời giải của đề gốc để bạn tự đối chiếu; câu tự luận không tính điểm.
* Yêu cầu về hình thức, kĩ năng: Đảm bảo đoạn văn nghị luận có bố cục mạch lạc, sử dụng linh hoạt các kiểu câu và có sự liên kết chặt chẽ giữa các câu, các ý trong đoạn văn. Có cách diễn đạt trong sáng độc đáo, thể hiện những suy nghĩ, kiến giải mới mẻ về vấn đề nghị luận.
Yêu cầu về kiến thức:
Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần giới thiệu được vấn đề cần bàn luận, nêu rõ lí do và quan điểm của bản thân, hệ thống luận điểm chặt chẽ, lập luận thuyết phục, sử dụng dẫn chứng thuyết phục.
Sau đây là một hướng gợi ý:
- Bài thơ khắc họa chân dung người tù cộng sản với ý chí kiên cường, tinh thần lạc quan và tình yêu lao động.
- Tâm hồn yêu lao động:
+ Qua âm thanh tiếng giã gạo, Bác Hồ cảm nhận được sự nhịp nhàng và hăng say của những người lao động.
+ Thể hiện sự trân trọng đối với lao động giản dị nhưng đầy ý nghĩa, vốn là giá trị truyền thống của nhân dân Việt Nam.
- Tinh thần lạc quan trong nghịch cảnh:
+ Người tù, dù trong hoàn cảnh giam cầm khắc nghiệt, vẫn giữ được sự lạc quan, hòa mình vào cuộc sống bên ngoài.
+ Âm thanh tiếng giã gạo gợi lên niềm hy vọng và tinh thần vượt khó của người chiến sĩ cộng sản.
- Ý chí kiên cường:
+ Tiếng giã gạo trở thành biểu tượng của sự rèn luyện và trưởng thành: Gạo đem vào giã bao đau đớn – Gạo giã xong rồi, trắng tựa bông.
+ Qua hình ảnh ấy, Bác Hồ gửi gắm triết lý sống sâu sắc: Những thử thách, gian khổ là điều kiện để con người tôi luyện bản lĩnh và trở nên kiên cường, mạnh mẽ.Lời giải của đề gốc để bạn tự đối chiếu; câu tự luận không tính điểm.
a. Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận
- Học sinh biết tạo lập một bài văn nghị luận đảm bảo đủ cấu trúc 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài.b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận
Vấn đề sự giao tiếp giữa các thế hệ trong gia đình.c. Triển khai vấn đề nghị luận
- Chia vấn đề nghị luận thành các luận điểm, luận cứ phù hợp, có sức thuyết phục; sử dụng tốt các thao tác lập luận; biết kết hợp giữa nêu lí lẽ và đưa dẫn chứng.
- HS có thể triển khai theo những cách khác nhau, nhưng cần đảm bảo các ý cơ bản sau:
I. Mở bài:
- Khẳng định vai trò của tình bạn trong cuộc sống, đặc biệt với tuổi trẻ.
- Dẫn dắt vấn đề: Trong tình bạn, sự phụ thuộc quá mức hoặc mất cân bằng có thể gây ảnh hưởng tiêu cực, làm suy yếu mối quan hệ.
II. Thân bài:
1. Giải thích vấn đề:
- Sự phụ thuộc trong tình bạn:
+ Là khi một cá nhân dựa dẫm quá nhiều vào bạn bè về cảm xúc, quyết định hoặc các khía cạnh khác của cuộc sống.
+ Mất đi sự tự chủ, không thể tự giải quyết vấn đề cá nhân mà luôn cần sự hỗ trợ từ bạn bè.
- Sự mất cân bằng trong tình bạn:
+ Một bên luôn cho đi, trong khi bên kia chỉ nhận lại mà thiếu sự quan tâm hoặc đóng góp.
+ Có thể xuất phát từ sự ích kỷ, thiếu trách nhiệm, hoặc không coi trọng tình bạn.
2. Nguyên nhân của sự phụ thuộc hoặc mất cân bằng trong tình bạn:
- Sự thiếu tự tin và kỹ năng sống: Một số bạn trẻ thiếu kỹ năng tự lập, dẫn đến phụ thuộc vào bạn bè để cảm thấy an toàn và được công nhận.
- Quan điểm sai lầm về tình bạn: Cho rằng tình bạn là chỗ dựa tuyệt đối, quên rằng mỗi người cần có trách nhiệm cá nhân.
- Sự ích kỷ và thiếu tôn trọng: Một số bạn trẻ chỉ quan tâm đến lợi ích của mình, không để ý đến cảm xúc, nỗ lực của bạn bè.
3. Hậu quả của sự phụ thuộc hoặc mất cân bằng trong tình bạn:
- Đối với cá nhân phụ thuộc:
+ Mất đi sự tự chủ, giảm khả năng giải quyết vấn đề và đối mặt với khó khăn.
+ Tâm lý dễ bị tổn thương nếu mối quan hệ thay đổi hoặc tan vỡ.
- Đối với mối quan hệ bạn bè:
+ Tình bạn trở nên mệt mỏi, một chiều, không còn sự gắn kết sâu sắc.
+ Dễ dẫn đến hiểu lầm, rạn nứt, thậm chí kết thúc mối quan hệ.
- Đối với xã hội: Gây ra những quan niệm sai lệch về giá trị của tình bạn trong cộng đồng.
4. Giải pháp để xây dựng tình bạn lành mạnh:
- Tôn trọng lẫn nhau:
+ Mỗi cá nhân cần tôn trọng sự tự do, quyền riêng tư và ý kiến của bạn bè.
+ Đặt ra ranh giới hợp lý để không tạo ra sự phụ thuộc hoặc lợi dụng nhau.
- Rèn luyện sự tự lập: Học cách tự quyết định và chịu trách nhiệm với cuộc sống cá nhân, không ỷ lại vào bạn bè.
- Chia sẻ và quan tâm chân thành:
+ Luôn giữ sự thẳng thắn, trung thực trong tình bạn.
+ Thể hiện sự quan tâm đúng mức, không thờ ơ nhưng cũng không quá phụ thuộc.
III. Kết bài:
- Khẳng định lại: Tình bạn đẹp là sự cân bằng giữa cho và nhận, dựa trên sự tôn trọng và chia sẻ chân thành.
- Kêu gọi mỗi cá nhân hãy ý thức hơn trong việc xây dựng và duy trì tình bạn, tránh phụ thuộc hoặc làm mất cân bằng để tình bạn trở thành một giá trị đáng quý trong cuộc sống.d. Chính tả, ngữ pháp
Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt.e. Sáng tạo
- Bài viết có luận điểm rõ ràng, lập luận thuyết phục, diễn đạt trong sáng, bài viết thể hiện được sự sáng tạo, độc đáo riêng.
- Chữ viết sạch đẹp, rõ ràng, văn phong lưu loát; không mắc lỗi chính tả, lỗi dùng từ, đặt câu.