Đề thi giữa kì 2 Ngữ Văn 8 Chân trời sáng tạo cấu trúc mới – Đề 1 (có đáp án)

Bài thơ viết theo thể thất ngôn bát cú Đường luật.

- Động từ "gác mái" biểu đạt một tâm thế nhàn của ngư ông đang sống ở miền quê, đã thoát vòng danh lợi: Đảo vị ngữ “Gác mái” càng nhấn mạnh sự nghỉ ngơi thư thái của ngư ông.

- “Gõ sừng” cũng được đảo ra phía trước để nhấn mạnh cử động của mục tử (người chăn trâu) nhưng là cử động trở về, nghỉ ngơi.

- Tóm lại, hai câu thực đã thể hiện một cách tài hoa chủ đề “chiều hôm nhớ nhà” => tạo nên không khí tĩnh lặng, cảnh chiều thêm tĩnh mịch và ẩn chứa một nỗi niềm man mác, bâng khuâng của lòng người.

- Nhấn mạnh nỗi cô đơn, không ai để tâm sự, cảm giác lạc lõng của nhân vật trữ tình.

- Làm nổi bật tâm trạng bâng khuâng, nhớ nhà, hàn ôn.

- Tạo hiệu quả biểu cảm, khiến người đọc đồng cảm với tâm trạng nhân vật.

- Nhân vật trữ tình trong bài thơ là khách phương xa, đi lữ, đang trải qua cảnh chiều tối xa nhà.

- Qua các chi tiết: “Dặm liễu sương sa khách bước dồn” và câu cuối “Lấy ai mà kể nỗi hàn ôn?”, rõ ràng nhân vật trữ tình mang nỗi nhớ nhà, cô đơn, bâng khuâng.

- Tâm trạng ấy được thể hiện tinh tế, nhạy cảm và đồng cảm với thiên nhiên, tạo nên không khí man mác buồn đặc trưng của thơ Bà Huyện Thanh Quan.

* Yêu cầu về hình thức, kĩ năng: Đảm bảo đoạn văn nghị luận có bố cục mạch lạc, sử dụng linh hoạt các kiểu câu và có sự liên kết chặt chẽ giữa các câu, các ý trong đoạn văn. Có cách diễn đạt trong sáng độc đáo, thể hiện những suy nghĩ, kiến giải mới mẻ về vấn đề nghị luận.

Yêu cầu về kiến thức: 

Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần giới thiệu được vấn đề cần bàn luận, nêu rõ lí do và quan điểm của bản thân, hệ thống luận điểm chặt chẽ, lập luận thuyết phục, sử dụng dẫn chứng thuyết phục.

Sau đây là một hướng gợi ý: 

* Nội dung

- Tâm trạng cô đơn, nhớ quê: Bài thơ diễn tả tâm trạng sầu thương, nhớ nhà, nhớ quê hương của người xa xứ trong buổi chiều muộn.

- Hoài niệm về quá khứ: Tác giả sử dụng bài thơ để bày tỏ nỗi hoài niệm, nuối tiếc về những kỷ niệm xưa, đồng thời thể hiện sự chán ghét thực tại.

- Buồn của thời đại: Nỗi buồn trong thơ còn phản ánh tâm tư của tầng lớp nho sĩ phong kiến đang trên đà suy thoái, bế tắc, mang theo nỗi buồn thời đại.

* Nghệ thuật

- Tả cảnh ngụ tình: Đây là nghệ thuật chủ đạo, qua cảnh vật buồn bã, cô tịch (hoàng hôn, sương mù, tiếng ốc) để gợi lên tâm trạng của con người.

- Sử dụng từ ngữ Hán Việt: Những từ Hán Việt được sử dụng tài tình, tạo nên giọng thơ trang trọng và sâu lắng.

- Thủ pháp đối hài hòa: Tác giả sử dụng phép đối ở các câu thơ, làm cho bài thơ thêm cân đối, nhịp nhàng và nhấn mạnh sự cô đơn của con người trước thiên nhiên bao la.

- Âm điệu trầm buồn: Nhịp thơ chậm rãi, du dương, kết hợp với vần điệu trầm lắng tạo nên âm hưởng buồn nhưng thanh tao, phù hợp với nỗi nhớ nhà.

- Thể thơ Thất ngôn bát cú Đường luật: Thể thơ này góp phần tạo nên vẻ đẹp cổ điển, trang trọng cho bài thơ.

Có sự sáng tạo trong cách viết

a. Đảm bảo cấu trúc bài văn tự sự

- Học sinh biết tạo lập một bài văn nghị luận đảm bảo đủ cấu trúc 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài. 

b. Xác định đúng yêu cầu đề bài

Kể lại trải nghiệm của em khi tham gia “Ngày hội đọc sách”.

c. Triển khai thành bài văn

- HS có thể triển khai theo những cách khác nhau, nhưng cần đảm bảo các ý cơ bản sau

* Mở bài: Giới thiệu sự kiện: tham gia Ngày hội đọc sách

* Thân bài:

- Thời gian, địa điểm và tâm trạng trước khi tham gia:

+ Thời gian: ví dụ, sáng thứ bảy tuần trước.

+ Địa điểm: sân trường hoặc thư viện trường.

+ Tâm trạng: háo hức, vui mừng vì được tham gia hoạt động ý nghĩa, được gặp gỡ và khám phá nhiều cuốn sách hay.

- Hoạt động chuẩn bị:

+ Nhà trường trang trí sân khấu, gian trưng bày sách.

+ Học sinh chuẩn bị các tiết mục văn nghệ, bài giới thiệu sách, poster, góc đọc.

+ Em và các bạn cùng chọn sách yêu thích để trưng bày hoặc giới thiệu.

- Quá trình tham gia:

+ Các hoạt động diễn ra: khai mạc, nghe giới thiệu về ý nghĩa của Ngày hội, tham quan gian sách, tham gia trò chơi đố vui, đọc sách cùng bạn.

+ Em giới thiệu một cuốn sách yêu thích (nêu tên sách, nội dung, lý do chọn).

+ Cảm xúc: vui vẻ, say mê, tự hào khi được chia sẻ niềm yêu thích sách với mọi người.

- Kết quả và ý nghĩa:

+ Em học được nhiều điều hay, tìm thêm nhiều cuốn sách bổ ích.

+ Hiểu được giá trị của việc đọc sách: giúp mở mang tri thức, nuôi dưỡng tâm hồn, rèn luyện kỹ năng sống.

+ Hoạt động giúp thắt chặt tình bạn, rèn luyện kỹ năng giao tiếp, tăng tình yêu đọc sách trong trường học.

* Kết bài:

- Cảm xúc sau hoạt động: vui, tự hào, yêu thích đọc sách hơn.

- Bài học rút ra: cần duy trì thói quen đọc sách hằng ngày và trân trọng tri thức từ sách.

d. Chính tả, ngữ pháp

Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt

e. Sáng tạo

- Bài viết có luận điểm rõ ràng, lập luận thuyết phục, diễn đạt trong sáng, bài viết thể hiện được sự sáng tạo, độc đáo riêng.           

- Chữ viết sạch đẹp, rõ ràng, văn phong lưu loát; không mắc lỗi chính tả, lỗi dùng từ, đặt câu.