Đề thi giữa kì 2 Văn 10 Chân trời sáng tạo cấu trúc mới – Đề 4 (có đáp án)

Thể thơ: Thất ngôn / Thơ Nôm Đường luật.

Công cụ lao động: cày cuốc

Tác dụng

- Làm tăng sức gợi hình, gợi cảm, tạo nhịp điệu cho câu thơ.

- Nhấn mạnh về cuộc sống bình dị, nông nhàn của tác giả.

- Tình yêu thiên nhiên, sự gắn bó với cuộc sống bình dị.

- Quan niệm sống ấy là: Sống vô ưu, lòng không vướng bận trước những chuyện thị phi lành, dữ, khen, chê.

- Lí giải phù hợp với quan điểm của bản thân.

Tấm lòng của nhà thơ Nguyễn Trãi:

- Sống giản dị, thanh cao, hòa mình với thiên nhiên.

- Sống theo đạo lý, giữ tiết tháo và phẩm chất cao đẹp.

- Bản lĩnh vững vàng, không chạy theo dư luận.

* Yêu cầu về hình thức, kĩ năng: Đảm bảo đoạn văn nghị luận có bố cục mạch lạc, sử dụng linh hoạt các kiểu câu và có sự liên kết chặt chẽ giữa các câu, các ý trong đoạn văn. Có cách diễn đạt trong sáng độc đáo, thể hiện những suy nghĩ, kiến giải mới mẻ về vấn đề nghị luận.

Yêu cầu về kiến thức: 

Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần giới thiệu được vấn đề cần bàn luận, nêu rõ lí do và quan điểm của bản thân, hệ thống luận điểm chặt chẽ, lập luận thuyết phục, sử dụng dẫn chứng thuyết phục.

Sau đây là một hướng gợi ý: 

- Những câu mở đầu của bài thơ cho thấy bức tranh thôn quê hết sức bình dị, chân thật. Không cần phải là những hình ảnh, thú vui cao sang nó cũng đã làm cho nhà thơ cảm thấy thật yên bình, không phải bận tâm vào cuộc sống xô bồ, xung quanh chỉ toàn là đấu đá:

Một cày một cuốc thú nhà quê,

Áng cúc lan chen vãi đậu kê.

- Những hình ảnh của hoa “cúc lan”, “đậu kê” cho thấy đời sống bình dị, mộc mạc. Trong câu ông đã sử dụng biện pháp liệt kê để làm rõ hơn đời sống của người trí thức khi trở về với cuộc sống yên bình, rời xa chốn quan trường, náo nhiệt đầy rẫy những tham vọng. Bức tranh hiện ra trước mắt người đọc là bức tranh làng quê với hoạt động bình dị, mộc mạc nhưng rất đỗi thắm thiệt tình yêu thương quê hương của tác giả. Không chỉ trong hằng ngày, ngay cả khi có khách đời sống của người quan lại, tri thức xưa vẫn không có gì thay đổi, vẫn mộc mạc, đơn sơ nhưng đầy trân quý:

Khách đến chim mừng hoa xẩy rụng,

Chè tiên nước kín nguyệt đeo về.

- Thiên nhiên vẫn tươi đẹp chào khách. Thiên nhiên có “hoa”, “có chim”, “có chè thơm ngọt”. Khách đến nhà ông vẫn chào đón bằng những thứ quen thộc ngày thường, không ồn ào, không phải là sự xa vời, tất cả bình dị, mộc mạc đến lạ thường. Đó mới là đời sống lí tưởng của người trí thức. Thể hiện cuộc sống yên bình, hòa hợp với thiên nhiên, vui với thú nhàn của Nguyễn Trãi, thể hiện vẻ đẹp tâm hồn Nguyễn Trãi. Tạo sự sinh động hấp dẫn, sự cân xứng, hài hòa cho lời thơ.

- Nội dung: Bài thơ cho thấy vẻ đẹp tư tưởng, tâm hồn của tác giả Nguyễn Trãi. Đó là tình yêu thiên nhiên sâu sắc và cốt cách cao đẹp.

- Nghệ thuật:

+ Hình ảnh thơ ước lệ, giản dị, gần gũi.

+ Ngôn ngữ mộc mạc, mang giọng điệu của lời ăn tiếng nói hàng ngày.

a. Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận

-Học sinh biết tạo lập một bài văn nghị luận đảm bảo đủ cấu trúc 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài. 

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận

Từ bỏ thói quen sống ảo

c Triển khai vấn đề nghị luận

- Chia vấn đề nghị luận thành các luận điểm, luận cứ phù hợp, có sức thuyết phục; sử dụng tốt các thao tác lập luận; biết kết hợp giữa nêu lí lẽ và đưa dẫn chứng.

- HS có thể triển khai theo những cách khác nhau, nhưng cần đảm bảo các ý cơ bản sau:

1. Mở bài

- Dẫn dắt: Trong thời đại công nghệ 4.0, mạng xã hội trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống, đặc biệt là giới trẻ.

- Nêu vấn đề: Tuy nhiên, một bộ phận không nhỏ thanh niên đang mắc vào thói quen “sống ảo” – quá chìm đắm vào hình ảnh, tương tác ảo thay vì cuộc sống thật, gây ra nhiều hệ lụy.

- Khẳng định: Đây là thói quen cần được từ bỏ để mỗi người có cuộc sống lành mạnh, ý nghĩa hơn.

2. Thân bài

* Giải thích khái niệm

- Mạng xã hội: môi trường trực tuyến để giao lưu, chia sẻ thông tin, kết nối cộng đồng (Facebook, Instagram, TikTok…).

- Sống ảo:

+ Quá chú trọng đến hình ảnh bản thân trên mạng, đánh giá giá trị của mình qua lượt like, share, comment.

+ Thường đăng tải thông tin “đẹp” quá mức, xa rời thực tế.

+ Dành nhiều thời gian cho thế giới ảo, lơ là đời sống thật.

* Bàn luận – Tác hại của thói quen sống ảo

- Ảnh hưởng tới sức khỏe tinh thần và thể chất.

- Giảm hiệu quả học tập, công việc.

- Đánh mất các mối quan hệ thực.

- Nguy cơ rủi ro và lệch lạc giá trị:

* Nguyên nhân khiến giới trẻ sống ảo

- Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ và mạng xã hội.

- Tâm lý muốn được chú ý, công nhận, khen ngợi.

- Áp lực thành công, ngoại hình → tìm đến “hình ảnh lý tưởng” trên mạng.

- Thiếu kỹ năng quản lý thời gian và định hướng giá trị sống.

* Giải pháp – Thuyết phục từ bỏ sống ảo

- Nhận thức: Hiểu rõ tác hại, nhận ra mạng xã hội chỉ là công cụ, không phải cuộc sống thật.

- Quản lý thời gian: Giới hạn thời gian sử dụng, ưu tiên hoạt động ngoài trời, đọc sách, thể thao.

- Tăng trải nghiệm thật: Tham gia hoạt động tình nguyện, gặp gỡ bạn bè, du lịch.

- Chia sẻ giá trị thật: Thay vì chỉ đăng ảnh đẹp, hãy chia sẻ kiến thức, trải nghiệm hữu ích.

- Xây dựng lòng tự tin: Tự tin với con người thật của mình, không phụ thuộc vào con số like.

3. Kết bài

- Khẳng định lại: Sống ảo là thói quen nguy hại, khiến giới trẻ đánh mất nhiều giá trị thực của cuộc sống.

- Lời kêu gọi: Mỗi người trẻ hãy biết làm chủ mạng xã hội, dùng nó để lan tỏa điều tích cực thay vì trở thành “tù nhân” của thế giới ảo.

- Mở rộng: Khi từ bỏ sống ảo, chúng ta mới thật sự sống trọn vẹn và kết nối ý nghĩa với đời.

d. Chính tả, ngữ pháp

Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt

e. Sáng tạo

- Bài viết có luận điểm rõ ràng, lập luận thuyết phục, diễn đạt trong sáng, bài viết thể hiện được sự sáng tạo, độc đáo riêng.           

-Chữ viết sạch đẹp, rõ ràng, văn phong lưu loát; không mắc lỗi chính tả, lỗi dùng từ, đặt câu.