Đề thi Đánh giá năng lực ĐHQG Hà Nội phần Văn học-Ngôn ngữ có đáp án - Đề số 16

Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi từ 51 đến 55:

CỎ DẠI

Cỏ dại quen nắng mưa

Làm sao mà giết được

Tới mùa nước dâng

Cỏ thường ngập trước

Sau ngày nước rút

Cỏ mọc đầu tiên

[…]

 

Trong cuộc đời bình yên tựa nghìn xưa

Gần gũi nhất vẫn là cây lúa

Trưa nắng khát ước về vườn quả

Lúc xa nhà nhớ một dáng mây

Một dòng sông, ngọn núi, rừng cây

Một làn khói, một mùi hương trong gió…

 

Có mấy ai nhớ về ngọn cỏ

Mọc vô tình trên lối ta đi

Dẫu nhỏ nhoi không đáng nhớ làm chi

Không nghĩ đến nhưng mà vẫn có.

(Xuân Quỳnh, Cỏ dại, dẫn theo thivien.net)

Đoạn trích được viết theo thể thơ nào?

Hình tượng trung tâm được khắc họa trong đoạn thơ là?

Những câu thơ dưới đây cho thấy điều gì ở loài cỏ dại?

Tới mùa nước dâng

Cỏ thường ngập trước

Sau ngày nước rút

Cỏ mọc đầu tiên

Biện pháp tu từ được tác giả sử dụng trong hai câu thơ sau là?

Một dòng sông, ngọn núi, rừng cây

Một làn khói, một mùi hương trong gió…

Sự xuất hiện của những hình ảnh trong khổ 2 có ý nghĩa như thế nào?

Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi từ 56 đến 60:

(1) Hôm rồi tôi có dịp ghé nhà một ông tá hải quân cùng quê chơi. Ông hiện phụ trách quân lực của cả một vùng. Ông vừa cất xong ngôi nhà (biệt thự thì đúng hơn) và sắm xe hơi mới. Bước vào phòng khách ngôi nhà, ập vào mắt tôi chính là chiếc tủ rượu hoành tráng được gắn sát chiếm diện tích gần nửa bức tường chính diện. Thôi thì đủ thương hiệu rượu danh tiếng: từ Chivas, Hennessy, Napoleon, Johnnie Walker cho tới Vodka xịn tận bên Nga... được gia chủ bày khá ngay ngắn trên kệ. Ông đi giới thiệu cho chúng tôi xuất xứ từng chai rượu: chai này thằng bạn đi nước ngoài về tặng, chai kia đồng nghiệp cho, chai nọ do cấp dưới biếu với giọng khá hào hứng cũng như thể hiện sự am hiểu về rượu ngoại....

(2) Câu chuyện thứ hai tôi muốn đề cập với các bạn thói quen đọc sách của người Do Thái. “Trong mỗi gia đình Do Thái luôn luôn có một tủ sách được truyền từ đời này sang đời khác. Tủ sách phải được đặt ở vị trí đầu giường để trẻ nhỏ dễ nhìn, dễ thấy từ khi còn nằm nôi. Để sách hấp dẫn trẻ, phụ huynh Do Thái thường nhỏ nước hoa lên sách để tạo mùi hương cho các em chú ý”. Tác giả Nguyễn Hương trong bài “Người Việt ít đọc sách: Cần những chính sách để thay đổi toàn diện” (đăng trên trang tin điện tử Cinet.com của Bộ VH-TT-DL) kể với chúng ta như vậy.

(3) Câu chuyện về cái “tủ rượu” của ông tá hải quân trong câu chuyện đầu bài và cái “tủ sách” của người Do Thái, hay câu chuyện “văn hóa đọc” của người Việt Nam có mối liên hệ chặt chẽ với khoảng cách phát triển hiện tại giữa chúng ta với thế giới. Để đất nước và con người Việt Nam phát triển về mọi mặt, bền vững, việc đầu tiên là phải làm sao để “văn hóa đọc” của người Việt lan tỏa và thăng hoa, tạo thói quen đọc sách và yêu sách. Muốn phát triển như Âu -Mĩ, Nhật hay người Do Thái, trước hết phải học hỏi văn hóa đọc từ họ. Phải làm sao nhà nhà đều có “tủ sách” để tự hào và gieo hạt, chứ không phải là “tủ rượu” để khoe mẽ vật chất và phô trương cái tư duy trọc phú. Mọi thay đổi phải bắt đầu từ thế hệ trẻ.

(Tủ rượu của người Việt và tủ sách của người Do Thái - Báo điện tử vanhoagiaoduc.vn)

Nội dung chính của đoạn trích trên là gì?

Theo đoạn trích, tại sao tủ sách của người Do Thái thường được đặt ở đầu giường? 

Tác giả kể về tủ rượu ngoại của người bạn mình với mục đích gì?

Cụm từ “tư duy trọc phú” trong đoạn trích trên có ý nghĩa gì?

Nhận định nào dưới đây KHÔNG đúng với đoạn trích trên? 

Đọc đoạn trích sau đây và trả lời các câu hỏi từ 61 đến 65:

                                      Ôi quê hương xanh biếc bóng dừa

                                      Có ngờ đâu hôm nay ta trở lại

                                      Quê hương ta tất cả vẫn còn đây

                                      Dù người thân đã ngã xuống đất này

                                      Ta gặp lại những mặt người ta yêu biết mấy

                                      Ta nhìn, ta ngắm, ta say

                                      Ta run run nắm những bàn tay

                                      Thương nhớ dồn trong tay ta nóng bỏng

                                      Đây rồi đoạn đường xưa

                                      Nơi ta vẫn thường đi trong mộng

                                      Kẽo kẹt nhà ai tiếng võng đưa

                                      Ầu ơ...thương nhớ lắm!

                                      Ơi những bông trang trắng, những bông trang hồng

                                      Như tấm lòng em trong trắng thủy chung

                                      Như trái tim em đẹp màu đỏ thắm

                                      Con sông nhỏ tuổi thơ ta đã tắm

                                      Vẫn còn đây nước chẳng đổi dòng

                                      Hoa lục bình tím cả bờ sông

    (Trở về quê nội – Lê Anh Xuân)

Xác định thể thơ của đoạn trích trên?   

Thành phần biệt lập nào được sử dụng trong 2 câu thơ sau:

                                               Ôi quê hương xanh biếc bóng dừa

                                               Có ngờ đâu hôm nay ta trở lại.

Xác định hai biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn trích sau:

                                               Ta lại gặp những mặt người ta yêu biết mấy

                                               Ta nhìn, ta ngắm, ta say

                                               Ta run run nắm những bàn tay

                                               Thương nhớ dồn trong tay ta nóng bỏng.

Biện pháp tu từ nào được sử dụng trong đoạn thơ dưới đây?

                                      Ơi những bông trang trắng, những bông trang hồng

                                      Như tấm lòng em trong trắng thủy chung

                                      Như trái tim em đẹp màu đỏ thắm.

Những hình ảnh nào trong đoạn trích đã thể hiện được vẻ đẹp và sức sống tiềm tàng, mãnh liệt của quê hương?

Ý chính của đoạn trích là gì?

Theo đoạn trích, nội thành Hà Nội có nhiều đầm hồ là do nguyên nhân nào? 

Theo đoạn trích, Thục Phán đắp lũy thành Cổ Loa để làm gì? 

Theo đoạn trích, ý nào KHÔNG nói về vai trò của sông hồ đối với lịch sử phát triển của Hà Nội? 

Từ “du đãng” (in đậm, gạch chân) trong đoạn trích gần nghĩa hơn cả với từ ngữ nào?

Đọc đoạn trích sau đây và trả lời các câu hỏi từ 71 đến 75:

Em trở về đúng nghĩa trái tim em

Biết khao khát những điều anh mơ ước

Biết xúc động qua nhiều nhận thức

Biết yêu anh và biết được anh yêu

 

Mùa thu nay sao bão mưa nhiều

Những cửa sổ con tàu chẳng đóng

Dải đồng hoang và đại ngàn tối sẫm

Em lạc loài giữa sâu thẳm rừng anh.

 (Trích Tự hát – Xuân Quỳnh)

Đoạn trích trên được viết theo phương thức biểu đạt nào?

Xác định biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn thơ trên. 

Nêu ý nghĩa của câu thơ “Biết khao khát những điều anh mơ ước”.

Trong khổ thơ thứ nhất, những từ ngữ nào nêu lên những trạng thái cảm xúc, tình cảm của nhân vật “em”? 

Đâu không phải là thông điệp được tác giả gửi gắm trong đoạn thơ?

Xác định một từ/ cụm từ SAI về mặt ngữ pháp/ hoặc ngữ nghĩa/ logic/ phong cách.

Nhà báo cần phải thường xuyên xâm nhập đời sống thực tế của xã hội để viết bài.

Xác định một từ/ cụm từ SAI về mặt ngữ pháp/ hoặc ngữ nghĩa/ logic/ phong cách.

Truyện ngắn Những đứa con trong gia đình giống như giọt nước mang hình cả bầu trời của dân tộc ta, của người dân Bắc Bộ trong một hành trình đánh giặc lâu dài, bền bỉ, kiên cường.

Xác định một từ/ cụm từ SAI về mặt ngữ pháp/ hoặc ngữ nghĩa/ logic/ phong cách.

Vợ chồng A Phủ là câu chuyện về những người dân lao động vùng cao Tây Bắc không cam chịu bọn thực dân, chúa đất áp bức, đày đọa, giam hãm trong cuộc sống tăm tối đã vùng lên phản kháng, tìm cuộc sống bình thường.

Xác định một từ/ cụm từ SAI về mặt ngữ pháp/ hoặc ngữ nghĩa/ logic/ phong cách.

Lục bát được coi là niềm kiêu hãnh của thơ Việt bởi phần hồn của dân ta đã vay mượn ở đó nhiều nhất, sâu nhất. Có thể nói, người Việt sống trong bầu thi quyển lục bát.

Xác định một từ/ cụm từ SAI về mặt ngữ pháp/ hoặc ngữ nghĩa/ logic/ phong cách.

Hai mươi năm đã trôi qua kể từ ngày sau khi bố tôi mất, tôi chưa có dịp trở lại quê nhà.

Chọn một từ mà nghĩa của nó KHÔNG cùng nhóm với các từ còn lại.

Chọn một từ mà nghĩa của nó KHÔNG cùng nhóm với các từ còn lại. 

Chọn một từ mà nghĩa của nó KHÔNG cùng nhóm với các từ còn lại. 

Đặc điểm nào sau đây KHÔNG phải là đặc điểm của văn học Việt Nam giai đoạn 1945 – 1975? 

Chọn một từ mà nghĩa của nó KHÔNG cùng nhóm với các từ còn lại. 

Chọn từ/ cụm từ thích hợp nhất để điền vào chỗ trống trong câu dưới đây:    

Tiếng Việt thuộc họ ngôn ngữ _________, dòng Môn - Khmer và có quan hệ gần gũi với tiếng Mường.

Chọn từ/ cụm từ thích hợp nhất để điền vào chỗ trống trong câu dưới đây:

Hai mẹ con Cám hí hửng sắm sửa quần lành, áo tốt, _______ Tấm _______ quần áo rách mướp.

Chọn từ/ cụm từ thích hợp nhất để điền vào chỗ trống trong câu dưới đây:

Ca dao là tác phẩm thơ _________, thường kết hợp với âm nhạc khi diễn xướng, được sáng tác nhằm diễn tả thế giới nội tâm của con người.

Chọn từ/ cụm từ thích hợp nhất để điền vào chỗ trống trong câu dưới đây:

Nghệ thuật lập luận của Hồ Chí Minh thể hiện một trình độ tư duy sắc sảo, một tầm nhìn bao quát và một trái tim luôn hướng về công lí, _______, chính nghĩa.

Chọn từ/ cụm từ thích hợp nhất để điền vào chỗ trống trong câu dưới đây:

Văn học Việt Nam từ năm 1945 đến năm 1975 đã _________ và _________ mạnh mẽ những yếu tố truyền thống tư tưởng lớn của dân tộc: chủ nghĩa nhân đạo, đặc biệt là chủ nghĩa yêu nước và chủ nghĩa anh hùng.

Đọc đoạn trích sau đây và trả lời câu hỏi:

Tôi cố nhỏm dậy, bụng dạ trống rỗng và đau cồn cào, chân tay tôi run bần bật. Tôi đón bát cháo cá nóng mà cầm không vững.

– Để chị bón cho – Người phụ nữ nói dịu dàng – Chị tưởng em chết. Chân tay em cứng đờ ra. Lão Tảo dốc trong bụng em đến nửa vại nước. Em là liều lắm! đi đánh cá đêm với lão trùm Thịnh có ngày chết toi mất xác!

– Chị cứu em à? – Tôi hỏi. – ừ…chị nghe thấy em kêu cứu.

– Bọn đánh cá đêm ác lắm chị ạ – Tôi buồn rầu nói – Họ nghe thấy em kêu cứu mà cứ lờ đi…

– Đừng trách họ thế – Người phụ nữ an ủi tôi, giọng nói ngân nga như hát – có ai yêu thương họ đâu… Họ đói mà ngu muội lắm…

(Nguyễn Huy Thiệp, Chảy đi sông ơi, in trong Truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp, NXB Trẻ, 2003)

Từ “ngu muội” (in đậm, gạch chân) trong đoạn trích có nghĩa nào sau đây?

Đọc đoạn trích sau đây và trả lời câu hỏi:

Buổi ấy, bao nhiêu những loài trân cầm dị thú, cổ mộc quái thạch, chậu hoa cây cảnh ở chốn nhân gian, Chúa đều ra sức thu lấy, không thiếu một thứ gì. Có khi lấy cả cây đa to, cành lá rườm rà, từ bên bắc chở qua sông đem về. Nó giống như một cây cổ thụ mọc trên đầu non hốc đá, rễ dài ra đến vài trượng, phải một cơ binh khiêng mới nổi, lại bốn người đi kèm, đều cầm gươm, đánh thanh la đốc thúc quân lính khiêng đi cho đều tay. Trong phủ, tùy chỗ điểm xuyết bày vẽ ra hình núi non bộ trông như bến bể đầu non. Mỗi khi đêm thanh vắng, tiếng chim kêu vượn hót ran khắp bốn bề, hoặc nửa đêm ồn ào như trận mưa sa gió táp, vỡ tổ tan đàn, kẻ thức giả biết đó là triệu bất tường.

(Phạm Đình Hổ, Chuyện cũ trong phủ Chúa Trịnh, Ngữ văn 9, tập hai,

NXB Giáo dục Việt Nam, 2019)

Cách kể trong đoạn trích có tác dụng gì?

Đọc đoạn trích sau đây và trả lời câu hỏi:

                                  Anh bạn dãi dầu không bước nữa,

                                  Gục lên súng mũ bỏ quên đời!

                                  Chiều chiều oai linh thác gầm thét,

                                  Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người.

    (Trích Tây Tiến – Quang Dũng)

Cụm từ “bỏ quên đời” được in đậm trong đoạn trích thể hiện ý nghĩa gì?

Đọc đoạn trích sau đây và trả lời câu hỏi:

Qua kí ức của đồng đội và đọc lại cuốn Nhật kí Đặng Thuỳ Trâm, tôi càng củng cố sâu sắc thêm về lòng cảm phục với nữ bác sĩ trẻ đã sống và hi sinh một cách rất đẹp đẽ này. Chị Thuỳ Trâm là tấm gương tiêu biểu của người trí thức đi vào cuộc kháng chiến chống đế quốc Mĩ, với tất cả sự trong sáng của tâm hồn. Những phẩm chất của chị đã khiến chính những kẻ thù của chị phải khuất phục. Qua từng trang nhật kí đã hiện rõ hơn tâm hồn của một người con gái đẹp đẽ. Những vò xé, day dứt về tình yêu và những quan hệ cuộc sống, rồi nổi lên là nỗi nhớ gia đình khiến chị trở thành một con người rất đặc biệt nhưng cũng rất bình dị.

Tôi gọi chị là một thiên thần bởi những phẩm chất của chị đã thuyết phục bất cứ ai ở bất cứ chiến tuyến nào. Thuỳ Trâm viết những dòng nhật kí này là cho riêng mình, nếu chị còn sống thì có lẽ chúng ta sẽ chẳng bao giờ được đọc những dòng chữ ấy. Vượt lên trên một cuốn nhật kí thông thường, Nhật kí Đặng Thuỳ Trâm đã trở thành một tác phẩm văn học rất giá trị, rất đặc biệt, rất riêng tư. Và chính bởi những lí do đó mà cuốn sách như một cây cầu nối những giá trị nhân bản mà chúng ta đang hướng đến.

 (Theo Thanh Thảo, nhandan.vn, ngày 28/07/2005)

Người viết đã vận dụng tổng hợp những thao tác nghị luận nào?

Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi:

                                               Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ

                                               Mặt trời chân lí chói qua tim

                                               Hồn tôi là một vườn hoa lá

                                               Rất đậm hương và rộn tiếng chim...

(Trích Từ ấy – Tố Hữu)

Biện pháp tu từ nào được sử dụng trong hai câu thơ in đậm?

Đọc đoạn trích sau đây và trả lời câu hỏi:

Ngô Tử Văn tên là Soạn, người làng Yên Dũng, đất Lạng Giang. Chàng vốn khảng khái, nóng nảy, thấy sự tà gian thì không thể chịu được, vùng Bắc người ta vẫn khen là người cương trực. Trong làng trước có một ngôi đền linh ứng lắm. Cuối đời nhà Hồ, quân Ngô sang lấn cướp, vùng ấy thành một nơi chiến trường. Bộ tướng của Mộc Thạnh có viên Bách hộ họ Thôi, tử trận ở gần đền, từ đấy làm yêu quái trong dân gian. Tử Văn rất tức giận, một hôm tắm gội sạch sẽ, khấn trời, rồi châm lửa đốt đền. Mọi người đều lắc đầu lè lưỡi, lo sợ thay cho Tử Văn, nhưng chàng vẫn vung tay không cần gì cả.

(Chuyện chức phán sự đền Tản Viên – Nguyễn Dữ)

Xác định phương thức biểu đạt chính trong đoạn trích trên.

Đọc đoạn trích sau đây và trả lời câu hỏi:

Nhớ đôi dép cũ nặng công ơn

Yêu Bác, lòng ta trong sáng hơn

Xin nguyện cùng Người vươn tới mãi

Vững như muôn ngọn dải Trường Sơn.

(Tố Hữu, Bác ơi, dẫn theo thivien.net)

Nội dung chính của khổ thơ trên là gì?

Đọc đoạn trích sau đây và trả lời câu hỏi:

Ngược đời! Có lắm hạng “ông ranh”

Đạo mạo làm ra mặt lão thành!

Trước mắt long lanh đôi kính trắng,

Dưới cằm lún phún sợi râu xanh.

Đứng ngồi khệ nệ oai nghiêm giả,

Ăn nói màu mè đạo đức tuênh!

Động hé môi ra là... thở hắt,

Than cho thế thái với nhân tình.

(Tú Mỡ, Ông trẻ già, dẫn theo thivien.net)

Từ “Thế thái – nhân tình” trong câu thơ “Than cho thế thái với nhân tình” được hiểu là gì?

Đọc đoạn trích sau đây và trả lời câu hỏi:

Thong thả, dân gian nghỉ việc đồng,

Lúa thì con gái mượt như nhung

Đầy vườn hoa bưởi hoa cam rụng,

Ngào ngạt hương bay, bướm vẽ vòng.

(Nguyễn Bính, Xuân về, in trong Tuyển tập Nguyễn Bính, NXB Văn học, 1986)

Từ nào đồng nghĩa với từ “ngào ngạt” trong câu thơ “Ngào ngạt hương bay, bướm vẽ vòng”?