Đề thi Đánh giá năng lực ĐHQG Hà Nội phần Văn học - Ngôn ngữ có đáp án - Đề số 25

Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi từ 51 đến 55:

Cụ Kép là người thích uống rượu ngâm thơ và chơi hoa lan. Cụ đã tới cái tuổi được hoàn toàn nhàn rỗi để dưỡng lấy tính tình. Vì bây giờ trong nhà cụ cũng đã thừa bát ăn. Xưa kia, cụ cũng muốn có một vườn cảnh để sớm chiều ra đấy tự tình. Nhưng nghĩ rằng mình chỉ là một anh nhà nho sống vào giữa buổi Tây Tàu nhố nhăng làm lạc mất cả quan niệm cũ, làm tiêu hao mất bao nhiêu giá trị tinh thần; nhưng nghĩ mình chỉ là một kẻ chọn nhầm thế kỉ với hai bàn tay không có lợi khí mới, thì riêng lo cho thân thế, lo cho sự mất còn của mình cũng chưa xong, nói chi đến chuyện chơi hoa. Cụ Kép thường nói với lớp bạn cũ rằng có một vườn hoa là một việc dễ dàng, nhưng đủ thời giờ mà săn sóc đến hoa mới là việc khó. Cụ muốn nói rằng người chơi hoa nhiều khi phải lấy cái chí thành chí tình ra mà đối đãi với cả đến cái đẹp không bao giờ biết lên tiếng nói. Như thế mới phải đạo, cái đạo của người tài tử. Chứ còn cứ gây được lên một khoảng vườn, khuân hoa cỏ các nơi về mà trồng, phó mặc chúng ở giữa trời, đày chúng ra mưa nắng với thờ ơ, chúng trổ bông không biết đến, chúng tàn lá cũng không hay thì chơi hoa làm gì cho thêm tội.

Đến hồi gần đây, biết đã đủ tư cách chơi cây cảnh, cụ Kép mới gây lấy một vườn lan nho nhỏ. Giống lan gì cũng có một chậu. Tiểu kiều, Đại kiều, Nhất điểm, Loạn điểm, Yên tử, v.v... Chỉ trừ có giống lan Bạch ngọc là không thấy trồng ở vườn. Không phải vì lan Bạch ngọc đắt giá mỗi giò mười đồng bạc, mà cụ Kép không trồng giống hoa này. Trong một buổi uống trà đêm, cụ Kép nói với một người bạn đến hỏi cụ về cách thức trồng cây vườn hoa: 

– Tôi tự biết không chăm được lan Bạch ngọc. Công phu lắm, ông ạ. Gió mạnh là gẫy, nắng già một chút là héo, mưa nặng hột là nẫu cánh. Bạch ngọc thì đẹp lắm. Nhưng những giống nhẹ nhàng ấy thì yểu lắm. Chăm như chăm con mọn ấy. Chiều chuộng quá như con cầu tự. Lầm lỡ một chút là chúng đi ngay. Những vật quý ấy không ở lâu bền với người ta. Lan Bạch ngọc hay ưa hơi đàn bà. Trồng nó ở vườn các tiểu thư thì phải hơn.

(Nguyễn Tuân, Hương cuội, In trong Tổng tập văn học Việt Nam, tập 31,

Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn quốc gia, NXB Khoa học xã hội, 2006)

Xác định điểm nhìn trung tâm của đoạn trích trên?

Theo cụ Kép, đạo của người tài tử khi chơi hoa là gì?

Biện pháp tu từ được sử dụng trong câu văn “Chứ còn cứ gây được lên một khoảng vườn, khuân hoa cỏ các nơi về mà trồng, phó mặc chúng ở giữa trời, đày chúng ra mưa nắng với thờ ơ, chúng trổ bông không biết đến, chúng tàn lá cũng không hay thì chơi hoa làm gì cho thêm tội.” là gì?

Việc so sánh hoa Bạch ngọc như “con cầu tự” cho thấy điều gì từ nhân vật cụ Kép?

Xác định chủ đề của đoạn trích?

Đọc đoạn trích sau đây và trả lời các câu hỏi từ 56 đến 60:

                                               Mùa thu nay khác rồi

                                               Tôi đứng vui nghe giữa núi đồi

                                               Gió thổi rừng tre phấp phới

                                               Trời thu thay áo mới

                                               Trong biếc nói cười thiết tha!

                                               Trời xanh đây là của chúng ta

                                               Núi rừng đây là của chúng ta

                                               Những cánh đồng thơm mát

                                               Những ngả đường bát ngát

                                               Những dòng sông đỏ nặng phù sa.

 

                                               Nước chúng ta

                                               Nước những người chưa bao giờ khuất

                                               Ðêm đêm rì rầm trong tiếng đất

                                               Những buổi ngày xưa vọng nói về!

(Trích Đất nước – Nguyễn Đình Thi)

Chỉ ra phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn thơ trên. 

Đoạn thơ thể hiện tình cảm gì của tác giả?

Tìm những biện pháp tu từ mà tác giả đã sử dụng trong những câu thơ sau:

                                               Trời xanh đây là của chúng ta

                                               Núi rừng đây là của chúng ta

                                               Những cánh đồng thơm mát

                                               Những ngả đường bát ngát

                                               Những dòng sông đỏ nặng phù sa.

Tác phẩm được viết theo thể thơ gì? 

Biện pháp điệp ngữ trong khổ thơ đầu thể hiện điều gì?

Từ “tao đoạn” (gạch chân, in đậm) trong đoạn văn có nghĩa giống với từ nào dưới đây?

Thành ngữ nào dưới đây được tác giả sử dụng trong đoạn trích trên? 

Dấu ba chấm (...) trong câu “Còn mình thì...” có tác dụng gì?

Nội dung chính của đoạn trích là gì?

Đoạn trích thể hiện tài năng nổi bật của nhà văn Kim Lân ở phương diện nào?

Xác định chủ thể trữ tình trong văn bản trên?

Xác định một biện pháp nghệ thuật xuất hiện xuyên suốt bài thơ?

Từ “chứa” trong câu thơ “Những quả bom chứa đầy nước mắt” thể hiện điều gì?

Xác định thể thơ của văn bản trên?

Đọc đoạn trích sau đây và trả lời các câu hỏi từ 71 đến 75:

Đừng vui quá. Sẽ đến lúc buồn.

Đừng quá buồn. Sẽ có lúc vui.

Tiến bước mà đánh mất mình. Con ơi, dừng lại.

Lùi bước để hiểu mình. Con cứ lùi thêm nhiều bước nữa. Chẳng sao.

Hãy ngước nhìn lên cao để thấy mình còn thấp.

Nhìn xuống thấp. Để biết mình chưa cao.

 

Con hãy nghĩ về tương lai. Nhưng đừng quên quá khứ.

Hi vọng vào ngày mai. Nhưng đừng buông xuôi hôm nay.

May rủi là chuyện cuộc đời. Nhưng cuộc đời nào chỉ chuyện rủi may.

Hãy nói thật ít. Để làm được nhiều - những điều có nghĩa của trái tim.

 (Bùi Nguyễn Tường Kiên, Gửi con, trích Gửi lời cho gió mang đi, 1997)

Trong các từ sau, từ nào không được dùng theo nghĩa chuyển?

Cặp từ nào sau đây không mang nghĩa trái ngược?

Đoạn trích sử dụng thể thơ nào?

Câu thơ “Hãy ngước nhìn lên cao để thấy mình còn thấp” gửi gắm thông điệp gì?

Nội dung chính của đoạn trích? 

Xác định một từ/ cụm từ SAI về mặt ngữ pháp/ hoặc ngữ nghĩa/ logic/ phong cách.

Văn học chữ Nôm chủ yếu là thơ, cực kì ít tác phẩm văn xuôi. Trong văn học chữ Nôm, chỉ một số thể loại tiếp thu từ Trung Quốc, còn phần lớn là thể loại văn học dân tộc.

Xác định một từ/ cụm từ SAI về mặt ngữ pháp/ hoặc ngữ nghĩa/ logic/ phong cách.

Qua câu ca dao “Công cha như núi Thái Sơn, Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra” cho ta thấy công lao to lớn của cha mẹ đối với con cái.

Xác định một từ/ cụm từ SAI về mặt ngữ pháp/ hoặc ngữ nghĩa/ logic/ phong cách.

Nguyễn Đình Thi viết: “Làm thơ, ấy là dùng lời và những dấu hiệu thay cho lời nói, tức là chữ - để thể hiện một trạng xúc tâm lí đang rung chuyển khác thường”.

Xác định một từ/ cụm từ SAI về mặt ngữ pháp/ hoặc ngữ nghĩa/ logic/ phong cách.

Chí Phèo là tác phẩm duy nhất được Nam Cao viết theo khuynh hướng hiện thực phê phán, nó đã phản ánh chân thực bức tranh cuộc sống làng quê trước cách mạng với những mâu thuẫn giai cấp gay gắt và tình trạng tha hóa khá phổ biến.

Xác định một từ/ cụm từ SAI về mặt ngữ pháp/ hoặc ngữ nghĩa/ logic/ phong cách.

Chữ Nôm là thành quả văn hóa lớn lao, biểu hiện ý thức độc lập tự chủ của dân tộc và là phương tiện sáng tạo nên một nền văn học chữ Nôm ưu Viêt.

Chọn một từ mà nghĩa của nó KHÔNG cùng nhóm với các từ còn lại.

Chọn một từ mà nghĩa của nó KHÔNG cùng nhóm với các từ còn lại. 

Chọn một từ mà nghĩa của nó KHÔNG cùng nhóm với các từ còn lại. 

Tác phẩm nào KHÔNG cùng thể loại với những tác phẩm còn lại? 

Tác giả nào sau đây KHÔNG thuộc giai đoạn văn học hiện thực 1930 - 1945? 

Chọn từ/ cụm từ thích hợp nhất để điền vào chỗ trống trong câu dưới đây:    

_____ các cây trồng, vật nuôi nhiệt đới, ở vùng cao _______ có thể nuôi trồng được các loài động, thực vật cận nhiệt đới và ôn đới.

Chọn từ/ cụm từ thích hợp nhất để điền vào chỗ trống trong câu dưới đây:

Cũng như mọi thứ tiếng khác, trong ______ phát triển, tiếng Việt đã tiếp nhận thêm nhiều từ ngữ, nhiều ý nghĩa và cách cấu tạo từ của ngoại ngữ để làm ______ cho từ vựng của mình.

Chọn từ/ cụm từ thích hợp nhất để điền vào chỗ trống trong câu dưới đây:

Chúng ta phải chủ động ______ những phương hướng và ________ giải quyết hiệu quả.

Chọn từ/ cụm từ thích hợp nhất để điền vào chỗ trống trong câu dưới đây:

Viết về đề tài người nông dân, Nam Cao đã dựng lên một bức tranh chân thực về nông thôn Việt Nam nghèo đói, xơ xác trên con đường phá sản, bần cùng, hết sức thê thảm vào những năm ________

Chọn từ/ cụm từ thích hợp nhất để điền vào chỗ trống trong câu dưới đây:

Nam Cao là nhà văn có biệt tài diễn tả, phân tích ________ nhân vật.

Cho các câu thơ sau:

1. Anh với tôi biết từng cơn ớn lạnh/ Sốt run người vừng trán ướt mồ hôi (Chính Hữu, Đồng Chí)

2. Giọt giọt mồ hôi rơi/ Trên má anh vàng nghệ (Tố Hữu, Cá nước)

3. Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc/ Quân xanh màu lá dữ oai hùm (Quang Dũng, Tây Tiến)

Điểm chung của những câu thơ trên là gì?

Đọc đoạn trích sau đây và trả lời câu hỏi:

                                           Ơi kháng chiến! Mười năm qua như ngọn lửa

                                           Nghìn năm sau, còn đủ sức soi đường,

                                           Con đã đi nhưng con cần vượt nữa

                                           Cho con về gặp lại mẹ yêu thương.

(Tiếng hát con tàu – Chế Lan Viên)

Biện pháp tu từ nào được sử dụng trong câu in đậm?

Đọc đoạn trích sau đây và trả lời câu hỏi:

Cụ bá cười nhạt, nhưng tiếng cười giòn giã lắm: người ta bảo cụ hơn người cũng chỉ bởi cái cười.

– Cái anh này nói mới hay! Ai làm gì mà anh phải chết? Đời người chứ có phải con ngoé đâu? Lại say rồi phải không?

Rồi đổi giọng, cụ thân mật hỏi:

– Về bao giờ thế? Sao không vào tôi chơi? Đi vào nhà uống nước.

Thấy Chí Phèo không nhúc nhích, cụ tiếp luôn:

– Nào đứng lên đi. Cứ vào đây uống nước đã. Có cái gì ta nói chuyện tử tế với nhau, cần gì mà phải làm thanh động lên như thế, người ngoài biết, mang tiếng cả.

Rồi vừa xốc Chí Phèo, cụ vừa phàn nàn:

– Khổ quá! Giá có tôi ở nhà thì đâu đến nỗi. Ta nói chuyện với nhau, thế nào cũng xong. Người lớn cả, chỉ một câu chuyện với nhau là đủ. Chỉ tại thằng lí Cường nóng tính không biết nghĩ trước nghĩ sau. Ai, chứ anh với nó còn có họ kia đấy.

(Chí Phèo – Nam Cao)

Cách sử dụng từ ngữ xưng hô của Bá Kiến (các từ in đậm) thể hiện điều gì?

Đọc đoạn trích sau đây và trả lời câu hỏi:

Khi chúng tôi đã đi qua cầu, xe đi qua một mê cung đường sá, có chỗ rất rộng và to, có chỗ lại là những ngõ hẻm vừa hẹp vừa ngoằn ngoèo, thế là tôi bị làm cho mụ mị hoang mang đến tuyệt vọng. Tim tôi đập thình thịch mỗi khi tôi nhác thấy bất cứ tòa nhà lớn màu xám nào có thể là Cô nhi viện. Cuối cùng xe ngựa chậm lại và dừng trước một cánh cổng sắt thật to bao quanh một tòa nhà rộng đơn điệu với nhiều cửa sổ hình cung. Mẹ hít một hơi thật sâu và nắm tay chúng tôi thật chặt. Mẹ không cần phải nói. Chúng tôi biết mình đã đến Cô nhi viện.

(Jacqueline Wilson, Hetty đi tìm mẹ, NXB Hội Nhà văn, Hà Nội, 2014)

Ngôi kể thứ nhất đem lại tác dụng gì cho đoạn văn trên?    

Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi:

Thạch Lam (1910 – 1942) tên khai sinh là Nguyễn Tường Vinh (sau đổi thành Nguyễn Tường Lân), sinh tại Hà Nội, trong một gia đình công chức gốc quan lại… Thạch Lam là một người đôn hậu và rất đỗi tinh tế. Ông có quan niệm văn chương lành mạnh, tiến bộ và có biệt tài về truyện ngắn. Ông thường viết những truyện không có chuyện, chủ yếu khai thác thế giới nội tâm của nhân vật với những cảm xúc mong manh, mơ hồ trong cuộc sống hàng ngày.

(SGK Ngữ văn 11, tập hai, NXB Giáo dục, tr.94)

Đặt trong ngữ cảnh của cả đoạn, chữ “tinh tế” có nghĩa là:

Đọc đoạn trích sau đây và trả lời câu hỏi:

                                      (1) Ta muốn ôm

                                  (2) Cả sự sống mới bắt đầu mơn mởn;

                                  (3) Ta muốn riết mây đưa và gió lượn,

                                  (4) Ta muốn say cánh bướm với tình yêu,

                                  (5) Ta muốn thâu trong một cái hôn nhiều

                                  (6) Và non nước, và cây, và cỏ rạng.

 (Vội vàng – Xuân Diệu)  

Việc tác giả điệp lại từ “và” trong cả ba vế của câu thơ thứ (6) có tác dụng gì?

Đọc đoạn trích sau đây và trả lời câu hỏi:

                                  (1) Chim mỏi về rừng tìm chốn ngủ,

                                  (2) Chòm mây trôi nhẹ giữa tầng không

                                  (3) Cô em xóm núi xay ngô tối,

                                  (4) Xay hết, lò than đã rực hồng.

(Chiều tối – Hồ Chí Minh)

Câu thơ nào thể hiện rõ tinh thần lạc quan của Bác?