200+ Trắc nghiệm Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác Lenin (có đáp án)

Đáp án: Theo chủ nghĩa duy vật biện chứng, vật chất tồn tại khách quan và quyết định ý thức; ý thức phản ánh hiện thực nhưng có tính độc lập tương đối, thông qua hoạt động thực tiễn có thể tác động trở lại hiện thực, Vì vậy, nhận thức và hành động phải dựa vào điều kiện, quy luật khách quan, đồng thời phát huy tri thức, mục tiêu, sáng kiến và năng lực tổ chức của con người; tránh chủ quan duy ý chí và thái độ thụ động, Ví dụ, xây dựng kế hoạch sản xuất cần khảo sát nhu cầu thị trường, nguồn lực, công nghệ rồi chủ động cải tiến quy trình để nâng năng suất,

Đáp án: Theo C, Mác, các hình thái kinh tế–xã hội phát triển theo quy luật khách quan, trước hết là sự phù hợp của quan hệ sản xuất với trình độ lực lượng sản xuất, sự tác động qua lại giữa cơ sở kinh tế và kiến trúc thượng tầng; con người thực hiện quá trình ấy trong những điều kiện lịch sử cụ thể, Vì vậy, không thể áp đặt mô hình theo ý muốn hay sao chép máy móc con đường nước khác, Đối với Việt Nam, lựa chọn phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa cần xuất phát từ điều kiện thực tế, phát triển lực lượng sản xuất, đổi mới quan hệ sản xuất và thể chế phù hợp, tiếp thu thành tựu thế giới mà giữ quyền tự quyết,

Đáp án: Lênin định nghĩa vật chất là phạm trù triết học chỉ thực tại khách quan được đem lại cho con người trong cảm giác, được cảm giác chép lại, phản ánh và tồn tại không lệ thuộc cảm giác, Đây là bước ngoặt vì xác định vật chất bằng thuộc tính khách quan, không đồng nhất nó với một dạng cụ thể như nguyên tử; do đó các phát hiện mới của khoa học không phủ định chủ nghĩa duy vật, Định nghĩa giải quyết vấn đề quan hệ vật chất–ý thức theo lập trường duy vật, khẳng định khả năng nhận thức thế giới và là cơ sở phê phán chủ nghĩa duy tâm, bất khả tri, Ví dụ, electron tồn tại và gây tác động đo được dù mắt thường không nhìn thấy,

Đáp án: Ý thức xã hội do tồn tại xã hội quy định nhưng có tính độc lập tương đối: có thể lạc hậu hoặc vượt trước, kế thừa tư tưởng cũ, các hình thái ý thức tác động lẫn nhau và tác động trở lại đời sống vật chất thông qua hoạt động con người, Chủ nghĩa Mác–Lênin được Nguyễn Ái Quốc truyền bá, vận dụng vào Việt Nam đã góp phần hình thành Đảng, định hướng đường lối giải phóng dân tộc, tổ chức quần chúng và thúc đẩy những biến đổi xã hội, Tác động ấy phụ thuộc vào việc vận dụng phù hợp hoàn cảnh thực tế; tư tưởng đúng không tự biến thành hiện thực nếu thiếu lực lượng và thực tiễn tổ chức,

Đáp án: Theo duy vật biện chứng, ý thức có nguồn gốc tự nhiên là bộ óc người và thế giới khách quan tác động vào nó; nguồn gốc xã hội là lao động, ngôn ngữ và các quan hệ xã hội, Vật chất quyết định nội dung, điều kiện hình thành ý thức; ý thức có tính năng động và thông qua thực tiễn tác động trở lại vật chất, Về phương pháp, phải xuất phát từ thực tế, tôn trọng quy luật khách quan và phát huy tri thức, sáng tạo, ý chí có cơ sở khoa học, Ví dụ, muốn cải thiện năng suất nông nghiệp cần nghiên cứu đất, khí hậu, nhu cầu thị trường rồi áp dụng kỹ thuật và tổ chức sản xuất phù hợp,

Đáp án: Lực lượng sản xuất là yếu tố năng động, quyết định sự hình thành và biến đổi của quan hệ sản xuất; quan hệ sản xuất phù hợp sẽ thúc đẩy, còn quan hệ lạc hậu hoặc áp đặt vượt quá trình độ sẽ kìm hãm lực lượng sản xuất, Trong đổi mới ở Việt Nam, cần phát triển khoa học, công nghệ, kỹ năng lao động và hoàn thiện các quan hệ sở hữu, tổ chức quản lý, phân phối phù hợp từng trình độ phát triển; tránh đồng nhất một hình thức sở hữu với mọi ngành, mọi giai đoạn, Ví dụ, khoán sản phẩm trong nông nghiệp trao quyền chủ động cho hộ sản xuất, góp phần tăng năng suất,

Đáp án: Quy luật thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập chỉ ra nguồn gốc của sự phát triển, Mỗi sự vật chứa những mặt, khuynh hướng đối lập vừa ràng buộc, vừa tác động và đấu tranh với nhau; mâu thuẫn phát sinh, phát triển, được giải quyết thì sự vật cũ biến đổi, cái mới hình thành, Phương pháp luận là nhận diện mâu thuẫn khách quan, phân biệt mâu thuẫn chủ yếu với thứ yếu, xác định mặt chủ yếu và giải quyết theo điều kiện cụ thể, tránh né tránh hoặc xử lý máy móc, Ví dụ, nhu cầu tăng sản lượng và giới hạn của công nghệ cũ thúc đẩy doanh nghiệp đổi mới thiết bị, cách quản lý,

Đáp án: Luận điểm của C, Mác khẳng định con người là thực thể tự nhiên và xã hội; bản chất xã hội của con người hình thành, biểu hiện và biến đổi trong tổng hòa các quan hệ lịch sử cụ thể, không phải đặc tính trừu tượng, bất biến của cá nhân, Vì thế, phát huy nguồn lực con người ở Việt Nam cần đồng thời nâng cao giáo dục, sức khỏe, kỹ năng, quyền và cơ hội tham gia; xây dựng quan hệ lao động, thể chế và môi trường văn hóa lành mạnh để cá nhân phát triển, sáng tạo và đóng góp cho xã hội,

Đáp án: Nguyên lý mối liên hệ phổ biến khẳng định mọi sự vật, hiện tượng tồn tại trong những quan hệ tác động, quy định và chuyển hóa lẫn nhau; các mối liên hệ có tính khách quan, phổ biến và đa dạng, Phương pháp luận là xem xét sự vật toàn diện, trong bối cảnh lịch sử cụ thể, tìm mối liên hệ chủ yếu và tránh phiến diện, Phân chia liên hệ thành bên trong–bên ngoài, chủ yếu–thứ yếu, trực tiếp–gián tiếp giúp phân tích, nhưng chỉ tương đối vì vai trò của một liên hệ thay đổi theo phạm vi, điều kiện và thời điểm, Ví dụ, giá lương thực chịu ảnh hưởng của sản lượng, chi phí vận chuyển, nhu cầu và chính sách; yếu tố chủ yếu có thể khác nhau giữa các giai đoạn,

Đáp án: Theo Lênin, giai cấp là những tập đoàn người khác nhau về địa vị trong một hệ thống sản xuất xã hội, quan hệ với tư liệu sản xuất, vai trò trong tổ chức lao động và cách thức, quy mô hưởng thụ của cải; tập đoàn này có thể chiếm đoạt lao động của tập đoàn khác, Giai cấp xuất hiện khi lực lượng sản xuất tạo sản phẩm dư thừa, chế độ tư hữu tư liệu sản xuất và phân công lao động xã hội phát triển, Ở Việt Nam hiện nay, khác biệt lợi ích và những biểu hiện bóc lột, bất công vẫn tồn tại trong nền kinh tế nhiều thành phần và bối cảnh hội nhập; đấu tranh diễn ra qua phát triển kinh tế, bảo vệ quyền lao động, chống tham nhũng, bất bình đẳng và các hoạt động chống phá, với hình thức chủ yếu là pháp luật, chính sách, giáo dục và tổ chức xã hội, Ví dụ, xử lý doanh nghiệp vi phạm quy định về tiền lương và bảo hiểm bảo vệ quyền lợi người lao động,

Đáp án: Quy luật chuyển hóa từ những thay đổi về lượng thành thay đổi về chất và ngược lại chỉ ra cách thức phát triển, Trong giới hạn một độ, lượng đổi mà chất cơ bản chưa đổi; đến điểm nút, bước nhảy làm chất mới xuất hiện, rồi chất mới quy định lượng và giới hạn phát triển mới, Phương pháp luận là kiên trì tích lũy điều kiện, nhận đúng thời điểm thực hiện bước nhảy, tránh nóng vội hoặc bảo thủ trì hoãn, Ví dụ, đun nước ở áp suất khí quyển: nhiệt độ tăng dần, tới khoảng 100°C nước sôi và chuyển mạnh từ lỏng sang hơi,

Đáp án: Sản xuất vật chất tạo ra tư liệu sinh hoạt cần thiết cho con người và xã hội, là tiền đề tồn tại của các hoạt động chính trị, văn hóa, tinh thần; phương thức sản xuất tác động quyết định đến cơ cấu xã hội và sự biến đổi lịch sử, Tuy nhiên, các lĩnh vực xã hội cũng tác động trở lại sản xuất, Ở Việt Nam hiện nay, phát triển sản xuất cần dựa trên năng suất, khoa học công nghệ, nguồn nhân lực và sử dụng bền vững tài nguyên; đồng thời hoàn thiện thể chế, kết cấu hạ tầng và phân phối thành quả hợp lý,

Đáp án: Quy luật phủ định của phủ định chỉ ra khuynh hướng phát triển: cái mới ra đời phủ định biện chứng cái cũ, kế thừa yếu tố tích cực và khắc phục yếu tố lỗi thời; qua những lần phủ định tiếp theo, sự phát triển có thể mang hình thức đường xoáy ốc, lặp lại một số nét cũ trên trình độ cao hơn, Phương pháp luận là ủng hộ cái mới có cơ sở, kế thừa có chọn lọc, tránh phủ định sạch trơn và tránh cho rằng mọi quá trình đều lặp đúng ba giai đoạn, Ví dụ, một phương pháp dạy học mới thay lối truyền thụ thụ động, rồi tiếp tục được cải tiến bằng cách kết hợp hướng dẫn trực tiếp với hoạt động chủ động của học sinh,

Đáp án: Cơ sở hạ tầng là toàn bộ quan hệ sản xuất của xã hội; kiến trúc thượng tầng gồm các quan điểm chính trị, pháp quyền, đạo đức, tôn giáo… và các thiết chế tương ứng, Cơ sở hạ tầng quyết định sự hình thành, tính chất và biến đổi của kiến trúc thượng tầng, Kiến trúc thượng tầng có tính độc lập tương đối, tác động trở lại: nếu phù hợp sẽ củng cố cơ sở hạ tầng và thúc đẩy phát triển, nếu không phù hợp sẽ kìm hãm, Về phương pháp luận, phải xuất phát từ điều kiện kinh tế hiện thực, đồng thời coi trọng vai trò của thể chế và tư tưởng, Ở Việt Nam, phát triển lực lượng sản xuất và kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa gắn với hoàn thiện pháp luật, bộ máy nhà nước và các chính sách xã hội,

Đáp án: Phát triển là quá trình vận động theo khuynh hướng từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn; nó có tính khách quan, phổ biến, đa dạng và diễn ra qua những bước quanh co, Nguồn gốc của phát triển là mâu thuẫn giữa các mặt đối lập trong bản thân sự vật: chúng vừa thống nhất vừa đấu tranh; khi mâu thuẫn được giải quyết, trạng thái cũ bị vượt qua và trạng thái mới xuất hiện, Vì vậy cần xem xét sự vật trong quá trình vận động, nhận diện và giải quyết đúng mâu thuẫn cụ thể, tránh bảo thủ hoặc nóng vội, Ví dụ, mâu thuẫn giữa nhu cầu nâng cao năng suất và phương pháp sản xuất lạc hậu thúc đẩy đổi mới công nghệ,

Đáp án: Lực lượng sản xuất quyết định sự hình thành và biến đổi của quan hệ sản xuất, Quan hệ sản xuất phải phù hợp với trình độ lực lượng sản xuất về sở hữu tư liệu sản xuất, tổ chức quản lý và phân phối, Khi phù hợp, nó tạo điều kiện phát triển lực lượng sản xuất; khi lỗi thời hoặc vượt quá điều kiện hiện có, nó kìm hãm và cần được điều chỉnh, Sự tác động trở lại diễn ra thông qua hoạt động kinh tế của con người theo những quy luật khách quan như quy luật giá trị, cạnh tranh và quy luật kinh tế cơ bản của phương thức sản xuất, chứ không do ý chí chủ quan đơn thuần,

Đáp án: Nhận thức bắt đầu từ trực quan sinh động: cảm giác, tri giác và biểu tượng phản ánh những mặt trực tiếp của sự vật, Từ đó, tư duy trừu tượng dùng khái niệm, phán đoán và suy luận để nắm bản chất, quy luật, Tri thức lý luận phải trở lại thực tiễn để được kiểm nghiệm, vận dụng và bổ sung, Đây không phải một vòng khép kín: thực tiễn mới đặt ra vấn đề mới, làm nhận thức tiếp tục phát triển,

Đáp án: Trong xã hội có đối kháng giai cấp, khi quan hệ sản xuất cũ trở thành lực cản của lực lượng sản xuất, cách mạng xã hội giải quyết mâu thuẫn cơ bản bằng việc thay thế quan hệ sản xuất và quyền lực chính trị cũ, Nó mở đường cho phương thức sản xuất và thiết chế xã hội mới, thúc đẩy phát triển xã hội, Ở Việt Nam, Cách mạng Tháng Tám năm 1945 lật đổ chế độ thuộc địa, phong kiến và lập nhà nước dân chủ nhân dân; công cuộc đổi mới tiếp tục điều chỉnh thể chế, quan hệ sản xuất để phát triển đất nước,

Đáp án: Thực tiễn là hoạt động vật chất có mục đích, mang tính lịch sử – xã hội, Các hình thức cơ bản là sản xuất vật chất, hoạt động chính trị – xã hội và thực nghiệm khoa học; sản xuất vật chất giữ vai trò nền tảng, Thực tiễn là cơ sở, động lực, mục đích và tiêu chuẩn kiểm nghiệm chân lý của nhận thức, Chủ nghĩa giáo điều áp dụng máy móc lý luận, bỏ qua hoàn cảnh cụ thể; chủ nghĩa kinh nghiệm tuyệt đối hóa kinh nghiệm riêng, xem nhẹ lý luận, Chẳng hạn, áp dụng nguyên xi một mô hình canh tác nơi khác dễ thất bại, còn chỉ dựa vào thói quen cũ sẽ bỏ lỡ tiến bộ kỹ thuật; cần kết hợp lý luận với khảo nghiệm tại địa phương,

Đáp án: Quần chúng nhân dân tạo ra đời sống vật chất, thực tiễn và nhu cầu xã hội làm nền tảng cho sáng tạo tinh thần, Họ sáng tạo, gìn giữ, truyền bá ngôn ngữ, văn hóa và tri thức dân gian, đồng thời cung cấp chất liệu để các nhà tư tưởng, nghệ sĩ, nhà khoa học khái quát, Một tư tưởng chỉ trở thành lực lượng vật chất khi được quần chúng tiếp nhận, tổ chức và thực hiện trong hoạt động thực tiễn; vì vậy vai trò của họ có tính quyết định đối với việc hiện thực hóa tư tưởng,

Đáp án: Cái chung là những thuộc tính, mối liên hệ lặp lại ở nhiều cái riêng; cái riêng là sự vật, hiện tượng cụ thể, Cái chung không tồn tại tách rời mà biểu hiện trong từng cái riêng, còn mỗi cái riêng vừa chứa cái chung vừa có nét đơn nhất, Do đó, muốn tìm quy luật chung phải nghiên cứu, so sánh các trường hợp cụ thể rồi khái quát; khi vận dụng quy luật chung cũng phải xét điều kiện riêng, Ví dụ, quy luật cung cầu biểu hiện khác nhau trên từng thị trường hàng hóa,

Đáp án: Sản xuất vật chất tạo ra tư liệu sinh hoạt để con người tồn tại và tái sản xuất đời sống, Trong quá trình đó, con người hình thành các quan hệ sản xuất và những quan hệ xã hội khác; trình độ sản xuất quy định những điều kiện vật chất cho đời sống chính trị, văn hóa, tinh thần, Sự biến đổi của phương thức sản xuất là cơ sở sâu xa của biến đổi xã hội, dù các lĩnh vực khác cũng có tác động trở lại, Vì thế, nghiên cứu và cải tạo xã hội phải chú ý trước hết đến điều kiện và phương thức sản xuất vật chất,

Đáp án: Vận động là mọi sự biến đổi nói chung; vật chất tồn tại thông qua vận động, không có vật chất hoàn toàn không vận động hay vận động tách khỏi vật chất, Vận động mang tính tuyệt đối, Đứng im là trạng thái ổn định tương đối của sự vật trong một quan hệ và khoảng thời gian xác định; nó là điều kiện để nhận ra sự vật nhưng bản thân vẫn chứa vận động, Ví dụ, một ngôi nhà đứng yên so với mặt đất trong thời gian quan sát, trong khi Trái Đất vẫn chuyển động và vật liệu của nhà vẫn biến đổi,

Đáp án: Tồn tại xã hội quyết định ý thức xã hội, nhưng ý thức xã hội có tính độc lập tương đối: nó có thể lạc hậu hoặc dự báo trước thực tiễn, kế thừa tư tưởng quá khứ, tác động qua lại giữa các hình thái ý thức và tác động trở lại đời sống xã hội, Ý thức có thể 'vượt trước' tồn tại xã hội bằng cách nhận ra xu hướng, khả năng phát triển, nhưng không thể thoát khỏi hoàn toàn những điều kiện vật chất và thực tiễn lịch sử, Ví dụ, dự báo khoa học về tác hại của ô nhiễm có thể có trước khi hậu quả trở nên phổ biến và thúc đẩy thay đổi hành vi,

Đáp án: Học thuyết hình thái kinh tế – xã hội chỉ ra xã hội vận động theo những quy luật khách quan, trong đó sự phát triển của lực lượng sản xuất, quan hệ sản xuất và kiến trúc thượng tầng có quan hệ biện chứng, Nó cung cấp cách phân tích lịch sử từ phương thức sản xuất, đồng thời thừa nhận tính đa dạng của con đường phát triển trong điều kiện cụ thể, Với Việt Nam, cần phát triển lực lượng sản xuất, hoàn thiện quan hệ sản xuất và thể chế phù hợp, kết hợp tăng trưởng kinh tế với tiến bộ, công bằng xã hội; tránh áp dụng máy móc mô hình của nước khác,